BHP przy pracach wykończeniowych często schodzi na dalszy plan. W końcu układanie paneli czy montaż rolety to nie praca na wysokim rusztowaniu ani przy ciężkich maszynach. Tymczasem montażyści podłóg i okien regularnie zmagają się z bólem kolan, skaleczeniami, urazami oczu i problemami z kręgosłupem. W tym poradniku przechodzimy przez najczęstsze prace wykończeniowe i podpowiadamy, jak się przy nich zabezpieczyć.
Dlaczego BHP przy pracach wykończeniowych ma znaczenie
Prace wykończeniowe są pozornie lekkie. Problem w tym, że powtarzasz te same ruchy przez wiele godzin, dzień po dniu. Klęczysz przy panelach, tniesz listwy na ukośnicy, wiercisz nad głową i dźwigasz ciężkie rolki wykładziny. Pojedynczy dzień nie robi wielkiej szkody. Jednak po kilku latach pojawiają się zwyrodnienia stawów, przewlekłe bóle pleców i niedosłuch.
Do tego dochodzą zagrożenia nagłe: ostry nóż, pękająca szyba czy gwóźdź wystrzelony z gwoździarki. Większości z nich można uniknąć dzięki prostemu wyposażeniu ochronnemu i kilku dobrym nawykom.
BHP przy pracach wykończeniowych zaczyna się od kolan
Układanie podłóg, montaż listew i klejenie wykładzin to praca głównie na kolanach. Długie klęczenie na twardym podłożu uciska staw i kaletkę przedrzepkową. W efekcie u wielu montażystów rozwija się zapalenie kaletki, objawiające się bólem i obrzękiem z przodu kolana. W skrajnych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne.
Dlatego nakolanniki robocze to wyposażenie obowiązkowe dla każdego, kto pracuje przy podłogach. Do wyboru masz modele zapinane na paski oraz wkładki wsuwane do kieszeni w spodniach. Paski dają pewne trzymanie, ale przy dłuższej pracy mogą uciskać pod kolanem. Wkładki są wygodniejsze, jednak wymagają spodni z odpowiednimi kieszeniami. Przy pracach na nierównym podłożu wybieraj nakolanniki z twardą, wypukłą skorupą.
Dywany i wykładziny
Przy wykładzinach najwięcej urazów powodują noże. Ostrze łatwo ześlizguje się po grubym materiale i trafia w dłoń lub udo. Dlatego tnij zawsze od siebie, na twardej podkładce, i regularnie wymieniaj tępe ostrza. Tępy nóż wymaga większej siły, a to zwiększa ryzyko skaleczenia. Na rękę trzymającą materiał warto założyć rękawicę odporną na przecięcia.
Osobnym tematem jest naciągacz kolanowy, czyli tzw. kopytko. Uderzanie w niego kolanem setki razy dziennie to prosta droga do zapalenia kaletki. Przy dużych powierzchniach lepiej sięgnąć po naciągacz dźwigniowy. Z kolei kleje do wykładzin, zwłaszcza rozpuszczalnikowe, wymagają dobrej wentylacji. Ciężkie rolki przenoś we dwóch i nie podnoś ich z pochylonymi plecami.
Panele i podłogi drewniane
Przy cięciu paneli powstaje bardzo drobny pył z płyty HDF. Pył drewna, szczególnie twardego, jest uznawany za czynnik rakotwórczy. Dlatego tnij panele piłą z odciągiem pyłu albo na zewnątrz, a przy dłuższej pracy załóż maskę FFP2 lub FFP3. Przy cięciu zawsze noś okulary ochronne, bo odpryski z piły lecą prosto w twarz.
Cyklinowanie i szlifowanie parkietu to jeszcze więcej pyłu i hałasu. Cykliniarki pracują na tyle głośno, że ochronniki słuchu są konieczne. Następnie przy lakierowaniu pojawiają się opary rozpuszczalników. W zamkniętym pomieszczeniu potrzebujesz półmaski z pochłaniaczem par organicznych. Pamiętaj też, że pył drzewny i opary lakieru są łatwopalne, więc w trakcie tych prac nie używaj otwartego ognia.
Listwy przypodłogowe
Montaż listew wydaje się prosty, jednak wiąże się z pracą przy pile ukośnej. Trzymaj dłonie z dala od linii cięcia i używaj docisku zamiast przytrzymywać krótkie elementy palcami. Nigdy nie wyłączaj osłony tarczy dla wygody.
Jeśli mocujesz listwy gwoździarką, okulary ochronne są absolutną koniecznością. Gwóźdź może odbić się od twardego podłoża lub sęka. Przy montażu na klej pamiętaj o rękawicach, bo klej montażowy trudno zmyć ze skóry. Również tutaj większość czasu spędzasz na kolanach, więc nakolanniki przydadzą się tak samo jak przy panelach.
Rolety i żaluzje
Montaż rolet to przede wszystkim praca na drabinie i wiercenie nad głową. Przed wierceniem sprawdź wykrywaczem, czy w ścianie nie biegną przewody elektryczne lub rury. Przy wierceniu w betonie i cegle noś okulary, bo pył i okruchy spadają prosto na twarz. Do tego dochodzi hałas wiertarki udarowej.
Drabina powinna stać stabilnie, a ty nie powinieneś wychylać się poza jej obrys. Pamiętaj, że praca co najmniej metr nad podłogą to w świetle przepisów praca na wysokości. Przy roletach elektrycznych samo podłączenie zasilania powinna wykonać osoba z uprawnieniami elektrycznymi.
Okna
Montaż okien łączy kilka zagrożeń naraz. Nowoczesne okna z pakietami szybowymi są bardzo ciężkie, więc przenoś je co najmniej we dwóch, najlepiej z przyssawkami. Buty z podnoskiem ochronią stopy, gdyby skrzydło wysunęło się z rąk. Przy pracy ze szkłem używaj rękawic o wysokiej odporności na przecięcia.
Demontaż starych okien to rozbite szkło, pył i gruz. Zwróć uwagę na stare parapety i elementy z płyt azbestowo-cementowych. Ich usuwanie wymaga specjalnej procedury i nie wolno ich kruszyć na własną rękę. Pianka montażowa przed utwardzeniem zawiera izocyjaniany, które podrażniają skórę, oczy i drogi oddechowe. Dlatego przy jej aplikacji noś rękawice i okulary. Jeśli montujesz okno na piętrze, zabezpiecz się przed wypadnięciem przez otwór, na przykład szelkami bezpieczeństwa przypiętymi do pewnego punktu.
Pył, hałas i chemia – BHP przy pracach wykończeniowych
Niezależnie od rodzaju prac kilka zasad powtarza się wszędzie:
- Oczy – okulary zgodne z normą EN 166 przy cięciu, wierceniu i pracy z gwoździarką.
- Słuch – nauszniki lub zatyczki przy piłach, cykliniarkach i wiertarkach udarowych.
- Drogi oddechowe – maska FFP2 lub FFP3 przy pyle, półmaska z pochłaniaczem przy lakierach i klejach rozpuszczalnikowych.
- Dłonie – rękawice antyprzecięciowe przy nożach i szkle, nitrylowe przy klejach i piankach.
Przed użyciem każdego kleju, lakieru czy pianki przeczytaj kartę charakterystyki. Znajdziesz tam informacje o zagrożeniach i zalecanych środkach ochrony.
Odzież i obuwie montażysty
Montażysta podłóg i okien potrzebuje odzieży, która nie krępuje ruchów przy klęczeniu i sięganiu wysoko. Dobrze sprawdzają się spodnie z domieszką elastanu i kieszeniami na wkładki do nakolanników. Kieszenie kaburowe na wkręty, ołówek i nóż oszczędzają mnóstwo chodzenia po narzędzia. Bluza czy koszulka powinna być na tyle długa, żeby nie odsłaniała pleców przy schylaniu.
Buty powinny być lekkie i wygodne, ale mieć podnosek ochronny. Spadająca deska, rolka wykładziny albo okno potrafią poważnie uszkodzić palce. Przydatna jest też podeszwa antypoślizgowa, bo folia podkładowa i świeżo polakierowana podłoga bywają bardzo śliskie.
BHP przy pracach wykończeniowych – lista kontrolna
- nakolanniki z twardą skorupą lub wkładki do spodni,
- okulary ochronne EN 166,
- ochronniki słuchu,
- maska FFP2/FFP3 i półmaska z pochłaniaczem par organicznych,
- rękawice antyprzecięciowe i nitrylowe,
- lekkie buty z podnoskiem i antypoślizgową podeszwą,
- stabilna drabina i wykrywacz przewodów,
- szelki bezpieczeństwa przy montażu okien na wysokości.
Podsumowanie
BHP przy pracach wykończeniowych to przede wszystkim ochrona kolan, oczu, słuchu i płuc. Te części ciała cierpią najbardziej, choć skutki widać dopiero po latach. Do tego dochodzi ostrożność przy nożach, szkle i ciężkich elementach. Dobre nakolanniki, okulary i maska kosztują niewiele, a pozwalają pracować w zawodzie długo i bez kontuzji.
O autorze
Jan Mentzen – w sklepie KAMS BHP odpowiada za testowanie i jakość produktów BHP. Na co dzień sprawdza, jak odzież robocza, obuwie i środki ochrony indywidualnej radzą sobie w realnych warunkach pracy.
